Lezing Triangulum in Eefde

Eefde – Op donderdag 15 november organiseert de vereniging voor weer- en sterrenkunde “Triangulum” een lezing met als onderwerp: “De ALMA-telescoop onthult het bestaan van exoplaneten”.
Inleider is dr. Matthijs van der Wiel verbonden aan ASTRON.

Sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw is het aantal bekende exoplaneten (planeten buiten ons zonnestelsel) gestegen van een handjevol tot boven de 4000. Het ziet ernaar uit dat bijna elke ster een of meerdere planeten in een baan om zich heen heeft. Planeetsystemen komen dus veel voor. Maar hoe vormen al die planeten zich?
De uiteindelijke planeten zijn minstens 10 miljoen miljoen keer groter dan de stofdeeltjes waaruit ze vormen. Er zijn dus enorme schaalverschillen te overbruggen, beginnend bij het samenklonteren van de kleinste deeltjes. Dit alles gebeurt in draaiende, afgeplatte structuren die zich rondom nog steeds groeiende, jonge sterren bevinden: zogenaamde protoplanetaire schijven.
Ons eigen zonnestelsel is al zo’n 4.5 miljard jaar oud. Om te zien hoe nieuwe planetenstelsels nu aan het vormen zijn, bestuderen astronomen het koude gas en stof in protoplanetaire schijven op afstanden van honderden lichtjaren. Hiervoor zijn telescopen nodig met een groot oplossend vermogen die gevoelig zijn voor ver-infrarood en millimeter-straling. De ALMA telescoop, 66 gekoppelde schotels in de Chileense woestijn, heeft sinds 2012 dit onderzoeksveld in een stroomversnelling gebracht. Een deel van de schotels verhuist regelmatig tussen verschillende ankerposities op de hoogvlakte. Met de schotels dicht bij elkaar geplaatst biedt ALMA hoge gevoeligheid in zeer korte waarneemtijd; met schotels ver uit elkaar (tot 16 km) is de resolutie zo hoog mogelijk. Met de ALMA telescoop, gebouwd en beheerd door een wereldwijd consortium, onthullen we belangrijke stappen in het ontstaansproces van planeten.

De lezing wordt gehouden in zalencentrum Het Hart, Jolinkweg 2, 7211 DM Eefde. Aanvang 19.30 uur. De toegangsprijs voor niet-leden is 5 euro. Voor meer informatie zie de website van de vereniging www.triangulum.nl